De cultuur van de Renaissance en het Maniërisme

Waarom verdween het gouden hemelveld uit de schilderijen? Hoe bouwde een goudsmid zonder steigers de grootste koepel van zijn tijd? Wat wilde Jan van Eyck vertellen met een paar klompjes en een hondje? En waarom gaven kunstenaars hun figuren na Michelangelo ineens veel te lange nekken?

In dit vijfde college beleven we de Renaissance, de ‘wedergeboorte’ van de klassieke oudheid. We beginnen bij Giotto, die als eerste echte mensen met gewicht en gevoel schilderde, en gaan via het perspectief van Masaccio en Brunelleschi’s koepel naar het Florence van de Medici en Botticelli. In het noorden kijken we met Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Bosch en Dürer naar een minstens zo revolutionaire kunst van het detail. Daarna volgt de Hoogrenaissance met Leonardo, Michelangelo en Rafaël, en de spannende ontsporing daarna: het maniërisme van Pontormo, Rosso Fiorentino en Bronzino, waarin de perfecte schoonheid opzettelijk wordt verwrongen.

Waarom dit college ertoe doet? Hier wordt de kunstenaar uitgevonden zoals we hem nu kennen: geen anonieme ambachtsman meer, maar een genie met een naam, een eigen stijl en een zelfportret. Ook de westerse manier van kijken, door een venster met perspectief, ontstaat hier. Alles wat in de volgende colleges gebeurt, is een voortzetting van, of een opstand tegen, de regels die in deze eeuwen zijn vastgelegd.