De cultuur van het Neoclassicisme en de Romantiek

Waarom stak Napoleon volgens Jacques-Louis David de Alpen over op een steigerend paard, en volgens Paul Delaroche op een muilezel? Wat zocht een rijke Engelsman tijdens zijn Grand Tour? Hoe bouw je een fabriek als een tempel? En waarom kijkt een man op een rots in de mist eigenlijk naar zichzelf?

In dit zevende college botsen twee grote stromingen rond 1800: verstand en gevoel. Eerst het neoclassicisme, aangewakkerd door de opgravingen van Pompeï, Winckelmanns lofzang op de Griekse beelden en Piranesi’s fantasieruïnes. We zien hoe de oudheid de stijl wordt van revoluties en republieken, van Chiswick House en het Capitool in Washington tot Ledoux’ utopische zoutziederij en de heldenschilderijen van David en Ingres. Daarna slaat de Romantiek terug met nachtmerries, stormen en onmetelijke natuur: Füssli, Blake, Goya, Géricault, Delacroix, Turner en Caspar David Friedrich.

Waarom dit college ertoe doet? Hier ontstaat de moderne mens: de burger die zelf wil nadenken, en het individu dat zijn eigen gevoel volgt. Neoclassicisme en Romantiek lijken elkaars tegenpolen, maar ze zijn twee kanten van dezelfde revolutionaire tijd. Bovendien worden hier vragen gesteld die tot vandaag doorklinken: moet kunst opvoeden of ontroeren, de werkelijkheid verbeelden of de verbeelding? Met de opkomst van de fotografie aan het slot dient zich de vraag van het volgende college al aan: wat moet de schilderkunst nog?