De cultuur van de Barok en de Rococo

Waarom liet Caravaggio heiligen spelen door straatvolk met vieze voeten? Hoe laat je marmer eruitzien als zachte huid? Waarom was Bernini zo jaloers op Borromini? En hoe kan het dat een klein land als de Republiek ineens de beste schilders van Europa had?

In dit zesde college stormt de barok binnen: kunst die u wil overweldigen, ontroeren en overtuigen. We beginnen in het Rome van de Contrareformatie, waar de Kerk na de Reformatie terugsloeg met theater. Caravaggio en Artemisia Gentileschi schilderen met licht en donker als een spotlight, Bernini laat Proserpina en de heilige Theresia in marmer bewegen en Borromini laat muren golven. Daarna reizen we naar het noorden: Rubens in Antwerpen, Velázquez in Madrid en de Gouden Eeuw van Hals, Rembrandt, Vermeer, Van Ruisdael en Jan Steen, met ook het Paleis op de Dam. We eindigen in Frankrijk, bij Poussin, Versailles en het speelse rococo van Fragonard, waarin de barok een lichte, frivole dans wordt.

Waarom dit college belangrijk is? De barok is de eerste echte massamedia van Europa: kunst als emotionele propaganda, voor de kerk, de koning of de koopman. Tegelijk ontstaan hier de genres die we nu nog vanzelfsprekend vinden, zoals het landschap, het stilleven en het genrestuk. En de overdaad van het rococo roept precies de reactie op waarmee het volgende college begint.